Τελευταία νέα & εκδηλώσεις
Μορφωτικός Ποντιακός Σύλλογος Νέας Τραπεζούντας
Η εφημερίδα μας
Μορφωτικός Ποντιακός Σύλλογος Νέας Τραπεζούντας
ΟΦΙΤΙΚΑ ΝΕΑ
ΟΦΙΤΙΚΑ ΝΕΑ

Δίμηνη έκδοση του
Μ.Π. Συλλόγου
Αλέξανδρος
Υψηλάντης
Όφις του Πόντου
Ο ΟΦΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΚΛΩΣΤΟΙ

Του Μητροπολίτη Τραπεζούντος Χρύσανθου

Ένεκα των από των Τερέ-βέηδων πιέσεων τούτων και των δεινών επί του σουλτάνου Μεχμέτ Δ΄ (1648-1687) και των μεγάλων βεζύρηδων Μεχμέτ Κιοπρουλού (1656-1661) και του υιού αυτού Αχμέτ Κιοπρουλού(1661-1676) διωγμών οι από του ποταμού Ακάμψιος(Τσορόχ) μέχρι Τραπεζούντος συμπαγείς Ελληνικοί πληθυσμοί, οι κατοικούντες τας περιφερείας Ριζαίου, Όφεως,Σουρμένων και Γημωράς(Γεμουράς) εξισλαμίσθηκαν αθρόως. Οι χριστιανοί της περιφέρειας Όφεως είχον εξισλαμισθή κατά την παράδοσιν ομού μετά του επισκόπουαυτών Αλεξάνδρου μετονομασθέντος Ισκεντέρ. Η αυτή παράδοσις φέρει τον επίσκοπον Αλέξανδρον ως γενόμενον μετά τον εξισλαμισμόν Γενικόν Διοικητήν Τραπεζούντοςυπό το όνομα Ισκεντέρ πασά. Αλλά τούτο δεν είναι ακριβές, η δε παράδοσις συγχέει τον εξισλαμισθέντα επίσκοπον Αλέξανδρον(Ισκεντέρ) προς το όνομα Τούρκου Διοικητού Τραπεζούντος Ισκεντέρ πασά, όστις ων στρατηγός του σουλτάνου Σελίμ Α΄είχε διορισθή διοικητής Τραπεζούντος περί το έτος Εγείρας 918 ήτοι 1512 περίπουμ.Χ. Αυτός Δε και ουχί ο επίσκοπος Ισκεντέρ είναι ο κτίσας το εν των«μετάνιν»(μεϊντάν ή γιαούρ μεϊντάν) «συναγώγιον»(τζαμίον) το λεγόμενον Ισκεντέρπασά τζαμισί ως και τον μεντρεσέν (ιεροσπουδαστήριον) και την παρ’ αυτώ κρήνην και ο διοχετεύσας ύδωρ εις Καβάκ μεϊντάνι. Ούτω εξισλαμισμένην εύρεν όλην την από Ακάμψιος (Τσορόχ) μέχρι Τραπεζούντος Ελληνικήν χώραν ο πατριάρχηςΙεροσολύμων Δοσίθεος, ότε εν έτει 1681 επεσκέφθη την Τραπεζούντα και όλον τον Πόντον. «Από Σουρμένων έως Γκουρίας(Γεωργίας) και του ποταμού Τζορόχι προ εβδομήκοντα ετών ήρχισαν οι Λαζοί σαρακηνίζειν (να εξισλαμίζωνται), και ουκ έμεινεν ουδέ μία εκκλησία, ή ιερεύς εν όλη εκείνη τη επαρχία, αλλά μόνον γυναίκες τινές», και «είς τε την Λαζίαν ετούρκισαν οι χριστιανοί από Τζορόχι του ποταμού έως Τραπεζούντος». Ομοίως εξισλαμίσθηκαν και οι μεσημβρινώς του Ριζαίου εν τη περιφέρεια Χεμσίν οικούντες ανάμεικτοι Ελλήνων και Αρμενίων πληθυσμοί.Κατά τον αυτόν περίπου χρόνον εξισλαμίσθηκαν και οι εν τη Θοανία (Τόνγια) συμπαγείς Ελληνικοί πληθυσμοί.

Εκ των εξομοσάντων ολίγοι παρέμειναν ως κρύφιοι χριστιανοί και ούτοι ιδία εν Σουρμένοις και Γημωρά(Γεμουρά), πάντες δε οι άλλοι εν τε τω κρυπτώ και εν τω φανερώ ήσκουν την μουσουλμανικήν θρησκείαν. Εκ τούτων οι μέν Λαζοί και οι κάτοικοι Σουρμένων και Γημωράς(Γεμουράς) απέβαλον μετά της θρησκείας και την γλώσσαν, και υπό την επίδρασιν της μουσουλμανικής θρησκείας ανεφάνησαν εν αυτοίς ο παλαιός άνθρωπος και αι ορμαί και τα ένστικτα των Τζάνων. Οι δε περί τον Ψυχρόν ποταμόν(Μπαλτατζή ντερέ) οικούντες Οφίται ή Οφλήδες διετήρησαν την Ελληνικήν γλώσσαν και τα Ελληνικά έθιμα, ενθυμούνται δε ακόμη την εξ Ελλήνων καταγωγήν αυτών.Είναι ημερώτεροι των Λαζών και κατά την κληροδοτηθείσαν αυτοίς υπό των Ελλήνων προγόνων αυτών παράδοσιν ασχολούνται περί τα γράμματα και την θεολογίαν. Αι μουσουλμανικαίιερατικαί και θεολογικαί σχολαί του Όφεως ήσαν αι τελειότεραι εν τω Οθωμανικώ κράτει. Οι άνδρες εν Όφει γινώσκουσι και την Τουρκικήν γλώσσαν, αλλ’ αι γυναίκες ηγνόουν αυτήν, και δια τούτο μέχρι των ημερών ημών εις την κατ’ οίκον ομιλίαν εγίνετο χρήσις του Ελληνικού Ποντικού ιδιώματος του Όφεως. Τα χωρία αυτών μέχρι των ημερών ημών διετήρουν τα Ελληνικά αυτών ονόματα, Παλαχώριν,Μεσοχώριν, Υψηλή ή Υψηλάντων, όθεν προήλθεν η οικογένεια των Υψηλάντων ή Υψηλαντών, Ξένος, Φωτεινός, Χαλάεσσα, Γοργορά, Κοντού, Χωλός, Όκελος, Αληθινός,σώζονται δεν εν αυτοίς πολλοί ναοί και χειρόγραφα Ελληνικά.

Πολλαί οικογένειαι Οφιτών φυλάττουσι τα παρά των πατέρων αυτών κληροδοτηθέντα ευαγγέλια και εικονίσματα ως λείψανα ιερά. Κατά τον χρόνον της υπό των Ρωσικών στρατευμάτων κατοχής της Τραπεζούντος, εν μηνί Νοεμβρίω του έτους 1917 εις τον αρχιερέα Τραπεζούντος περιοδεύοντα ανά τον Όφιν και ευρισκόμενον εις το χωρίον Γίγα προσήλθον υπό την ηγεσίαν του μουσουλμάνου δημάρχου Όφεως περί τους 300 μπέϊδες, ιμάμηδες και χοτζάδες, προσήλθον δε ίνα χαιρετίσωσι τον αρχιερέα και ευχαριστήσωσι δια την παρασχεθείσαν αυτοίς υπό της Εκκλησίας Τραπεζούντος προστασίαν κατά τον χρόνον της υπό των Ρωσικών στρατευμάτων κατοχής της Τραπεζουσίας χώρας. Η φυσιογνωμία αυτών κατ’ ουδέν διέφερε της φυσιογνωμίας των χριστιανών του Όφεως. Πάντες προήρχοντο εκ της περιφερείας του Ψυχρού ποταμού(Μπαλτατζή ντερέ) και ήσαν απόγονοι των πρώτων εξομοσάντων πατέρων. Και τούτο συναισθανόμενοι και γινώσκοντες αντήλλαξαν αγάπης και στοργής λόγους μετά του αρχιερέως Τραπεζούντος προσφωνούντες και αισθανόμενοι αυτόν ως ίδιον αυτών ποιμενάρχην.

Ελληνόφωνοι, αλλ’ ουχί ήμεροι ως οι Οφίται(Οφλήδες) παρέμειναν και οι εξισλαμισθέντες χριστιανοί Θοανίας(Τόνγιας), τα δε χωρία αυτών διετήρησαν κατά το πλείστον ομοίως τα Ελληνικά ονόματα, οίον Κατωχώριν, Μεσοπλάγιν, Μεσοπέδιν.

 

 ΠεριφέρειαΌφεως

 

  Χωριά    Οικογένειαι                Ναοί                 Σχολαί

1)Λέκα              20                      1                       1

2)Ζησινός          30                      1                       1

3)Κωφκία          25                      1                       1

4)Γίγα               50                      1                       1

5)Κρηνίτα          60                      1                       1

6)Κουρίτς          40                      1                       1

7)Ζουρέλ           30                      1                       1

8)Χάλτ              20                      1                       1

 

 

 

 

 

 

 

Φωτογραφικό
αρχείο του
συλλόγου μας
Φωτογραφικό αρχείο
Ακολουθήστε μας
στο facebook
Net.Works Jellyfish